ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੋਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਭੇਟਾਂ ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਗਈ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵੱਡੀ ਗੜਬੜੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਿਲਾਵਟ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 5-6% ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸਲੀ ਚਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਸਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਧਾਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਡਮੀਅਮ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਸ਼ਰਾਈਨ ਬੋਰਡ ਨੇ ਭੇਟਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲਗਭਗ 20 ਟਨ ਧਾਤ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਟਕਸਾਲ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ 500 ਤੋਂ 550 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਪਰ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਲਗਭਗ 30 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਿਲਾਵਟ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 70 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਬੈਚ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 3 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਸਲੀ ਚਾਂਦੀ ਪਾਈ ਗਈ। ਬਾਕੀ ਧਾਤ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗੇ। ਕੈਡਮੀਅਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋਖਮ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਧੂੰਏਂ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੈਡਮੀਅਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਧਾਤ ਹੈ। ਗਰਮ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਣ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਖਪਤਕਾਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।