ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਬੈਂਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਕੋਟਕ ਮਹਿੰਦਰਾ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ Uday Kotak ਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸੀਆਈਆਈ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਮਿੱਟ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖਤਰੇ ਲਈ ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।”
ਉਦਯ ਕੋਟਕ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ Narendra Modi ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਨਾ ਖਰੀਦਣ, ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦਾ ਖਰਚ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੇ ਜਿਸ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਦਯ ਕੋਟਕ ਨੇ ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਦਯ ਕੋਟਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਆਵੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਟਿਕੇ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਖਰਾਬ ਹਾਲਾਤ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੱਲ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਹੈ। ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਈਏ। ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਖਤਰਾ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਇਕੋ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਇਰਾਨ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਤਾਂ ਸਭ 28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।”ਉਦਯ ਕੋਟਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਆਵੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਟਿਕੇ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਖਰਾਬ ਹਾਲਾਤ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੱਲ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਹੈ। ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਈਏ। ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਖਤਰਾ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਇਕੋ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਇਰਾਨ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਤਾਂ ਸਭ 28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।” ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਬਦਲਣੀ ਪਵੇਗੀ
ਉਦਯ ਕੋਟਕ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੋਖੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ‘ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ’ — ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ — ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਕੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਬਦਲਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੁ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਦਯ ਕੋਟਕ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਇਸ ਵੇਲੇ “ਵਿਸ਼ਣੁ ਮੋਡ” ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਜੋ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਬਚਾਉਣ ‘ਤੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਬਣਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ:
ਬ੍ਰਹਮਾ (Creation):** ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ।
ਮਹੇਸ਼ (Disruption):** ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਅਰਥਾਤ, ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ। ਖਤਰਾ ਮੋਲ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਹੁਣ “ਨਾਰਮਲ” ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ
Uday Kotak ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਕਟ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਜਾਂ ਮੰਦੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਾਲਾਤ ਮੁੜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ “ਨਾਰਮਲ” ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਹੁਣ ਬਦਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਹਾਲਾਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਵੇਂ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਮੁੜ 1945 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦੌਰ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ “ਜਿਸਦੀ ਲਾਠੀ ਉਸਦੀ ਭੈਂਸ” ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਚੱਲਦੀ ਸੀ।
ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ
ਕੋਟਕ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ United States ਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤਾ। ਕੋਟਕ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਉਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਖਰੀਦਦੀ ਹੈ।