ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬੈਂਕ ਲਾਕਰ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਸੇਫ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ, ਗਹਿਣੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣਗੇ। ਬੇਸ਼ੱਕ, ਬੈਂਕ ਲਾਕਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਦੇ ਲਾਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਗਹਿਣੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਹੋਟਲ, ਬੱਸ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਮਕਾਨ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਗਾਹਕ ਜਾਂ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਾਤਰੀ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਖੁਦ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਨ ਨਾ ਛੱਡਣ। ਖੈਰ, ਬੈਂਕ ਵੱਲੋਂ ਇਹੀ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਲਾਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਉਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ, ਬੈਂਕ ਲਾਕਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਲਾਕਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ।ਇਸ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ‘ਚ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਬੈਂਕ ਲਾਕਰ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਲਾਕਰ ‘ਚ ਨਕਦੀ, ਗਹਿਣੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਇਸਦੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਵੋ।RBI ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ‘ਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਲਾਕਰ ‘ਚ ਰੱਖੇ ਗਾਹਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਲਾਕਰ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਕਿਰਾਏ ਦਾ 100 ਗੁਣਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੇਕਰ ਅੱਗ ਜਾਂ ਲੁੱਟ-ਖੋਹ ਕਾਰਨ ਲਾਕਰ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਬੈਂਕ ਉਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕ ਲਾਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਜਿਵੇਂ ਹੜ੍ਹ, ਭੁਚਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਲਾਕਰ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਾਹਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਲਾਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਰਕਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਬੈਂਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।